Yuxu laboratoriyası: xoruldama və yuxu apnesinin dəqiq diaqnostikası

Gecələr güclü xoruldayırsınız, yuxuda nəfəsiniz dayanır və ya səhər yorğun oyanırsınız? Universal Hospitalın yeni yuxu laboratoriyasında aparılan bir gecəlik ağrısız müayinə — polisomnoqrafiya — yuxu zamanı orqanizminizdə nə baş verdiyini göstərir. Həkim nəticəyə əsasən sizə uyğun müalicəni seçir.

Zəng edin WhatsApp-da yazın

Ağrısız müayinə
Rahat yuxu otağı
Nəticə həkimlə müzakirə olunur

Videodan kadr: tibb işçisi yuxu laboratoriyasında pasiyentə polisomnoqrafiya sensorlarını bərkidir — Video: Universal Hospitalın yuxu laboratoriyası

Bir gecənin qeydi nümunə

Polisomnoqrafiya gecə boyu yuxu mərhələlərini, nəfəsi və qanda oksigen səviyyəsini qeyd edir. N1, N2 və N3 yüngüldən dərinə doğru yuxu mərhələləridir, REM isə yuxu gördüyümüz mərhələdir. Oksigen xəttindəki enişlər nəfəs dayanmalarına uyğun gəlir.

Bu əlamətlər sizə tanışdırmı?

Yuxu apnesi zamanı tənəffüs yolu yuxuda daralır və ya tam bağlanır, nəfəs ən azı 10 saniyə, bəzən bir dəqiqədən də uzun dayanır. İnsan bunu çox vaxt özü hiss etmir, yaxınları fərq edir.

Güclü, fasilələrlə kəsilən xoruldama
Yaxınlarınızın gördüyü yuxuda nəfəs dayanmaları
Boğulma və ya hava çatışmazlığı hissi ilə oyanma
Gündüz yuxululuq, sükan arxasında mürgüləmə
Səhərlər baş ağrısı və ağız quruluğu
Diqqətin və yaddaşın zəifləməsi, əsəbilik
Gecə tez-tez tualetə durmaq
Müalicəyə baxmayaraq yüksək qalan qan təzyiqi

Bir neçəsi sizə aiddirsə, həkimə müraciət edin. Yuxu apnesi müalicə oluna bilən vəziyyətdir.

Laboratoriyanın xidmətləri

Polisomnoqrafiya (gecəlik yuxu testi)

Yuxu zamanı beyin fəaliyyəti, göz və əzələ hərəkətləri, nəfəs, qanda oksigen səviyyəsi və ürək ritmi eyni vaxtda qeyd olunur. Yuxu pozuntularının diaqnostikasında əsas müayinədir.

Yuxu apnesi və xoruldamanın qiymətləndirilməsi

Nəfəs dayanmalarının olub-olmadığı, sayı və ağırlıq dərəcəsi müəyyən edilir. Xoruldamanın sadə xoruldama, yoxsa apne əlaməti olduğu aydınlaşır.

CPAP terapiyası və maska seçimi

CPAP aparatının təzyiqi fərdi olaraq tənzimlənir, üz quruluşunuza uyğun maska seçilir: burun maskası, burun yastığı maskası və ya tam üz maskası. Müalicənin gedişi izlənir.

Siqaretdən imtina dəstəyi

Nəfəsdə karbon monoksid (CO) səviyyəsinin ölçülməsi siqaretin orqanizmə təsirini göstərir və imtina prosesində irəliləyişi izləməyə kömək edir.

Həkim konsultasiyası

Şikayətlərin və nəticələrin ətraflı izahı, həyat tərzi ilə bağlı tövsiyələr və sizə uyğun müalicə planı.

Müayinə gecəsi necə keçir

Narahat olmağa dəyməz: müayinə zamanı sizdən yalnız adi qaydada yatmaq tələb olunur.

Əvvəlcədən

Konsultasiya

Həkim şikayətlərinizi dinləyir, müayinə edir və yuxu testinə ehtiyac olub-olmadığını müəyyən edir.
Axşam

Gəliş və sensorlar

Laboratoriyaya gəlib rahat geyimə keçirsiniz. Sensorlar baş dərisinə, üzə, sinəyə, ayaqlara və barmağa ağrısız bərkidilir.
Gecə

Yuxu

Adi qaydada yatırsınız, cihaz bütün göstəriciləri qeyd edir. Sensorlarla dönə və hərəkət edə bilərsiniz.
Səhər

Evə qayıdış

Sensorlar bir neçə dəqiqəyə çıxarılır və gündəlik işlərinizə qayıdırsınız.
Sonra

Nəticə və müalicə planı

Həkim gecəlik qeydi ətraflı təhlil edir, nəticəni və müalicə yollarını sizinlə müzakirə edir.

Nəticədə əsas göstərici: AHİ

Apne-hipopne indeksi yuxunun hər saatına düşən nəfəs dayanmalarının (apne) və nəfəsin zəifləmələrinin (hipopne) sayıdır. Böyüklərdə yuxu apnesinin dərəcəsi belə qiymətləndirilir:

5-dən azNorma
5–14Yüngül
15–29Orta
30 və çoxAğır

Diaqnoz və müalicə yalnız AHİ-yə görə deyil, şikayətlər və digər göstəricilərlə birlikdə müəyyən edilir.

Müayinəyə necə hazırlaşmalı

Bu sadə qaydalar qeydin dəqiq alınmasına kömək edir.

Müayinə günü gündüz yatmamağa çalışın.
Günortadan sonra qəhvə, qara çay, kola və enerji içkiləri içməyin.
Müayinə günü spirtli içki qəbul etməyin.
Saçınızı yuyun, saça yağ, gel və ya lak çəkməyin.
Ən azı bir barmağınızdan dırnaq lakını və ya süni dırnağı təmizləyin.
Rahat yuxu geyimi, diş fırçası və axşam adətən istifadə etdiyiniz əşyaları götürün.
Daimi qəbul etdiyiniz dərmanları həkimlə razılaşdırmadan dayandırmayın, onların siyahısını özünüzlə gətirin.

Yuxu laboratoriyası

Müayinə Universal Hospitalın yuxu laboratoriyasında, rahat yuxu otağında aparılır. Gecəni burada keçirirsiniz, cihaz isə yuxunuzu qeyd edir.

Rahat çarpayılı yuxu otağı
Bütün gecəni qeyd edən polisomnoqrafiya cihazı
Sensorları tibb işçisi bərkidir
CPAP maskasını həkim fərdi uyğunlaşdırır

Universal Hospitalın yuxu laboratoriyasında yuxu otağı: ağ yataq dəstli iki çarpayı, taxta panel və divarda tablo — Yuxu otağı: müayinə gecəsi burada keçir

Həkim yatan pasiyentə CPAP maskası taxır, yanında tibb işçisi və polisomnoqrafiya cihazı — Həkim və tibb işçisi pasiyenti müayinəyə hazırlayır

Həkim yatan pasiyentin üzündə CPAP maskasının kəmərlərini tənzimləyir — CPAP maskasının pasiyentə uyğunlaşdırılması

Həkiminiz

Dr. Şahin Məmmədov

Pulmonoloq, Universal Hospital

İxtisaslaşma təcrübəsini Türkiyənin Ege Universitetində keçib. Avropa Respirator Cəmiyyətinin (ERS) və Türk Toraks Cəmiyyətinin (TTD) üzvüdür, beynəlxalq klinik tədqiqatlarda iştirak edir. Konsultasiyalar Azərbaycan, türk və ingilis dillərində aparılır. Həkim haqqında ətraflı

Konsultasiya kabineti

Müayinədən əvvəl və sonra görüş həkim kabinetində keçir: burada şikayətləriniz dinlənilir və nəticə izah olunur.

Həkim kabineti axşam: bej divan, həkim masası, lavabolu uzun iş səthi və rulon pərdəli pəncərə — Həkim kabineti

Həkim masasının önündə CPAP maskalarının növləri və yuxu apnesi haqqında plakatlar — Konsultasiya masası: CPAP maskaları və yuxu apnesi haqqında materiallar

Tez-tez verilən suallar

Polisomnoqrafiya nədir?

Polisomnoqrafiya yuxu zamanı beyin fəaliyyətini, göz və əzələ hərəkətlərini, nəfəsi, qanda oksigen səviyyəsini və ürək ritmini eyni vaxtda qeyd edən müayinədir. Yuxu apnesi və digər yuxu pozuntularının diaqnostikasında əsas üsul sayılır.

Müayinə ağrılıdırmı?

Xeyr. Sensorlar sadəcə dəriyə bərkidilir, iynə və ya kəsik yoxdur. Əvvəlcə bir az qeyri-adi gələ bilər, amma insanların çoxu tez alışır və yuxuya gedir.

Laboratoriyada yata bilməsəm nə olar?

Yeni yerdə ilk gecə adətən evdəkindən bir qədər az yatılır və bu, nəticə qiymətləndirilərkən nəzərə alınır. Çox vaxt qeydə alınan yuxu diaqnoz üçün kifayət edir, etmədikdə isə həkim təkrar müayinə təklif edə bilər.

Yuxu apnesi təhlükəlidirmi?

Müalicə olunmayan orta və ağır yuxu apnesi yüksək qan təzyiqi, ürək ritmi pozuntuları, insult və şəkərli diabet riskini artırır. Gündüz yuxululuğu isə sükan arxasında qəza riskini yüksəldir. Vaxtında qoyulan diaqnoz bu riskləri azaltmağa imkan verir.

Hər xoruldama yuxu apnesi deməkdirmi?

Xeyr, xoruldayan hər kəsdə apne olmur. Amma xoruldama güclüdürsə, fasilələrlə kəsilirsə və ya gündüz yuxululuq varsa, müayinədən keçmək tövsiyə olunur.

Xoruldama necə müalicə olunur?

Müalicə səbəbdən asılıdır, ona görə əvvəlcə xoruldamanın yuxu apnesi ilə bağlı olub-olmadığı müəyyən edilir. Bəzən arıqlamaq, yatmazdan əvvəl spirtli içkidən imtina etmək və yan üstə yatmaq kifayət edir. Yuxu apnesində CPAP terapiyası, bəzi hallarda ağızdaxili aparatlar və ya LOR əməliyyatı tətbiq olunur.

Yuxu problemləri ilə hansı həkimə müraciət etməli?

Yuxu pozuntuları ilə somnoloq, yəni yuxu təbabəti üzrə həkim məşğul olur. Yuxu apnesinin müalicəsində pulmonoloq, nevroloq və LOR həkimi də iştirak edə bilər.

CPAP nədir?

CPAP yuxu zamanı maska vasitəsilə yüngül hava təzyiqi verən və tənəffüs yolunun bağlanmasının qarşısını alan cihazdır. Orta və ağır obstruktiv yuxu apnesinin əsas müalicə üsuludur. Maskanın üç əsas növü var: burun maskası, burun yastığı maskası və tam üz maskası.

Müayinə nə qədər çəkir?

Müayinə bir gecə davam edir: axşam laboratoriyaya gəlirsiniz, səhər sensorlar çıxarıldıqdan sonra evə qayıdırsınız.

Müayinəyə necə yazıla bilərəm?

Telefonla zəng edin (qısa nömrə 1922) və ya WhatsApp-da yazın. Əvvəlcə həkim konsultasiyası təyin olunur, sonra müayinə üçün sizə uyğun gecə seçilir.

Qəbula yazılın

Zəng edin və ya WhatsApp-da yazın, müayinə üçün sizə uyğun günü birlikdə seçək.